Wesz ludzka (Pediculus humanus) to jeden z najczęściej towarzyszących człowiekowi pasożytów. Wywołuje wszawicę, niegroźną, ale uciążliwą chorobę, która w wielu kręgach wciąż budzi zażenowanie i jest uznawana za powód do wstydu (zupełnie niesłusznie). Najpowszechniejszą formą pasożyta jest wesz głowowa (Pediculus humanus capitis), która bytuje na owłosionej skórze głowy. Wszawica ma dynamiczny przebieg, o czym w głównej mierze decyduje krótki cykl rozwojowy wszy. Jego poszczególne etapy przybliżamy w naszym artykule.
Od gnidy do dorosłego osobnika
W momencie zasiedlenia głowy nowego żywiciela przez wesz, samica pasożyta zaczyna składać jaja, potocznie nazywane gnidami. W okresie około 40 dni życia samica jest w stanie złożyć aż do 300 jaj, czyli średnio około 8 dziennie. To dlatego tempo infestacji, czyli kolonizacji głowy, jest tak szybkie, a choroba błyskawicznie przenosi się między kolejnymi żywicielami.
Samica przytwierdza jaja do podstawy włosów, używając do tego kleistej substancji nazywanej cementem. Dzięki niej gnidy nie opadają samoistnie, nawet podczas zamaszystego poruszania głową, co pozwala odróżnić je od łupieżu (jaja mają perłowe zabarwienie).
Z gnidy po około 7 dniach rozwija się larwa wszy, która od początku ma zdolność żywienia się krwią nosiciela. Po kolejnych 7 dniach osiąga zdolność rozrodczą, co skutkuje postępującą infestacją i wystąpieniem najbardziej charakterystycznego objawu wszawicy, czyli silnego, uporczywego świądu skóry głowy, karku i twarzy.
Czy wiesz, że…
największe skupiska wszy znajdują się za uszami i z tyłu głowy?
Obecność gnid na głowie, co łatwo stwierdzić podczas standardowego przeglądu włosów, niezawodnie świadczy o zaawansowanym stadium wszawicy i konieczności szybkiego rozpoczęcia leczenia.
Czy wszawica „sama przejdzie”?
Niestety nie. Wszawica to choroba, którą łatwo i szybko się leczy, natomiast nie można jej lekceważyć. Wraz z postępującą kolonizacją głowy nosiciela, objawy wszawicy stają się coraz bardziej dokuczliwe – to już nie tylko świąd, ale też problemy ze snem, niepokój, powiększone węzły chłonne, uszkodzenia skóry spowodowane ciągłym drapaniem, a nawet ryzyko wystąpienia miejscowego łysienia oraz nadkażeń bakteryjnych.
Aby uniknąć podobnego scenariusza należy jak najszybciej przejść do leczenia wszawicy, sięgając po dostępny w aptece lub w Internecie preparat na wszy – takie środki występują w formie sprayu oraz szamponu do włosów. Najlepsze preparaty rozwiązują problem wszawicy praktycznie od ręki, dzięki czemu leczenie można zakończyć w ciągu jednego dnia i szybko wrócić do normalnej aktywności (jest to szczególnie ważne w przypadku dzieci, które nie powinny tracić kontaktu z rówieśnikami i mieć zaległości w nauce).
Uwaga na ryzyko wtórnego zarażenia
Do zarażenia wszawicą najczęściej dochodzi w wyniku kontaktu „głowa do głowy”, jednak istnieje także wysokie prawdopodobieństwo przeniesienia się wszy na nowego żywiciela za pośrednictwem różnych przedmiotów i powierzchni.
Warto wiedzieć, że wszy mają zdolność przeżycia poza organizmem żywiciela – dorosłe osobniki nawet do 48 godzin, a gnidy jeszcze dłużej. Realne jest zatem ryzyko zarażenia w wyniku np. założenia nieswojej czapki, wspólnego korzystania z ręczników, spania w tej samej pościeli etc.
Aby temu zapobiec należy w pierwszej kolejności pozbyć się wszy z otoczenia (w tym celu przeprowadzamy gruntowne porządki w domu, włącznie z praniem odzieży i tekstyliów, z jakimi miała kontakt zarażona osoba), a także sięgnąć po preparat ochronny przeciwko wszawicy w formie sprayu, którym zabezpieczamy włosy. Taki środek również kupisz w dobrych aptekach i online.
Podsumowanie
Cykl rozwojowy wszy jest stosunkowo krótki, ale na tyle intensywny, aby wywołać wszawicę zarówno u nosiciela pasożytów, jak i u osób w bezpośrednim otoczeniu – zwłaszcza w grupie rówieśniczej i w rodzinie.
Mając świadomość zagrożenia warto przede wszystkim postawić na profilaktykę wszawicy oraz zaopatrzyć się w preparaty umożliwiające natychmiastowe rozpoczęcie leczenia tej nieprzyjemnej choroby.
Najczęstsze pytania i odpowiedzi
Ile żyje wesz głowowa?
Samica wszy głowowej żyje około 40 dni.
Ile jaj składa wesz?
Samica wszy głowowej w ciągu swojego życia składa około 300 jaj, czyli średnio 8 dziennie.
Czym jest infestacja?
Infestacja to zasiedlenie organizmu żywiciela przez pasożyty, na przykład wesz ludzką.
Czym są gnidy?
Gnidy to jaja wszy. Samica składa je u nasady włosów, tuż przy skórze i przytwierdza kleistą substancją nazywaną cementem.
Jak leczyć wszawicę?
Do leczenia wszawicy wykorzystuje się specjalistyczne preparaty, najczęściej w formie sprayu lub szamponu. Warto wybierać te, które nie zawierają środków owadobójczych i działają w sposób fizyczny, dzięki czemu pasożyty nie nabędą na nie oporności.
Czy można zabezpieczyć się przed wszami?
Tak, do ochrony przed wszami służą preparaty, które tworzą niesprzyjające środowisko dla pasożytów, zniechęcając je do zagnieżdżenia się na głowie nowego nosiciela. Takie preparaty mają formę sprayu. Wspomagająco można również zastosować praktyczne gumki do włosów wydzielające przyjemny dla człowieka, ale nieznośny dla wszy zapach.
